Stichting Sanumaya voor Nepal

Hieronder volgt een beschrijving van het land en de cultuur van Nepal. Voor een belangrijk deel is deze tekst afkomstig uit De Nepal Reisgids Elmander uit 2000. Het boekje geeft in haar eerste hoofdstukken een goed beeld van hoe ook wij Nepal hebben ervaren.

De geschiedenis van Nepal wordt feitelijk gevormd door de geschiedenis van de Kathamndu-vallei, de politieke, economische en spirituele kern van het land. Deze grote vlakte wordt omringd door bergmassieven en vormde het toneel voor zowel bloeddorstige politieke intriges als een eeuwenlang vreedzaam bestaan. De geschiedenis van het land wordt levend gehouden door oude zeden en gewoonten, zoals verering van de heilige koe en het ingewikkelde kastenstelsel.

Volgens oude kronieken vormde de vallei in het verre verleden een groot meer, dat ingesloten lag tussen bergmassieven (hetgeen uit geologisch onderzoek juist blijkt te zijn). Het meer werd Nag Hrad, 'woonplaats van serpenten', genoemd omdat volgens de overleveringen de schat die op de bodem van het meer zou liggen bewaakt werd door mythologische slangen, of naga's. Boeddha wierp een zaadje in het meer, waaruit een lotusbloem met duizend bladeren groeide. Vervolgens ging er een eeuwigheid voorbij voordat bodhisattva Manjushri vanuit het noorden binnentrok en met één houw van zijn 'zwaard der wijzen' een bres sloeg in de omringende bergen. Het water stroomde hierdoor weg, waarna de vlakke en vruchtbare bodem bebouwd kon worden.

Het was een magisch koninkrijk, waar koningen tempels inrichtten met afbeeldingen van godheden die zweetten, spraken, bloedden en hun wensen duidelijk kenbaar maakten. Deze legenden werden levend gehouden door de komst van de Licchavi-dynastie (300-879 n. Chr.). In deze periode was de vallei al uitgegroeid tot een belangrijk handelsgebied in de Hymalaya. De grote welvaart die voortkwam uit de handel en landbouw, vormde de basis voor een snelle culturele ontwikkeling, die onder invloed van verschillende Aziatische beschavingen bestond. Door zijn ligging op de grens van de grote culturen van het Indiase continent en Centraal-Azie, fungeerde de vallei van oudsher als brug tussen deze beschavingen, waaraan een eigen vertaling werd gegeven.

De culturele en religieuze ontwikkelingen die men ervoer (hindoeïstisch, boeddhistisch, animistisch, tantristisch) werden verweven tot een uniek geheel.
De vallei werd ook een belangrijk centrum voor boeddhistische studie en om politieke redenen kwam het Boeddhisme en Hindoeïsme vanuit India naar Nepal.
Er volgden verschillende tijdperken, die elk hun sporen hebben nagelaten. Zo ging Nepal van het Malla-tijdperk over in de Shah-dynastie, de Engels-Nepalese oorlog, het Rana-tijdperk en vormde het uiteindelijke Nepal zoals het nu is.

Volgens de statistieken behoort Nepal tot 's werelds tien armste landen, waar het gemiddelde jaarinkomen US $ 180 bedraagt, al verdient de meerderheid aanzienlijk minder. Op grote schaal wordt er nog gebruik gemaakt van ruilhandel, zoals op de oude trans-Himalaya-route waarbij zout uit Tibet wordt geruild voor graan uit de laagvlakte.
De meeste Nepalezen zijn boeren die in hun eigen onderhoud voorzien door iets meer te verbouwen dan voor eigen gebruik nodig is om daarmee kleding, suiker, zout en keukengerei te kunnen kopen. Slechts achttien procent van het land is geschikt om te bebouwen, maar deze situatie wordt nog eens negatief beïnvloed door de onevenredige verdeling daarvan: de 'onderste helft' van de bevolking heeft slechts zeven procent van dit land in bezit.
Het leven is er eenvoudig en van overvloed is geen sprake, maar de jaarlijks terugkerende moesson garandeert een goede opbrengst van het land.

Naast de landbouw levert de industrie veertien procent van het BNP- een van de laagste percentages ter wereld, maar er zijn nu eenmaal nauwelijks alternatieven voor de landbouw vanwege het ontbreken van een infrastructuur.
Nepal heeft weinig bodemschatten en nog minder middelen om ze te vervoeren of te verwerken. Door waterkracht opgewekte energie is een belangrijk potentieel, maar tot dusverre zijn er maar weinig centrales gebouwd en moet het overgrote deel van het land het zonder elektriciteit stellen.

Het door land ingesloten Nepal is voor handel voornamelijk afhankelijk van zijn grote buurland India. Nepal heeft gebruik weten te maken van zijn geografische ligging: ingeklemd tussen China en India. De laatste veertig jaar zijn verscheidene schenkingen vanuit het buitenland aangeboden, bijvoorbeeld bruggen in de Kathmandu-vallei, maar na veertig jaar investeren is er weinig vooruitgang te zien. De grootste struikelblokken zin corruptie en inefficiëntie, evenals het gebrek aan kennis om de penningen optimaal te benutten.

Nepal is een van de meest gediversifieerde en complexe Aziatische landen, met een enorme verscheidenheid aan culturen die uitsluitend verenigd worden door de recente opbloei van het nationalisme en de daaruit voortkomende gemeenschappelijke taal. Traditioneel vormde Nepal een losse federatie van koninkrijken en stammen. Pas in de 18e eeuw werd het land tot een geheel gesmeed, maar het duurde tot in de jaren vijftig voordat een nationale eenheid uitsteeg boven de etnische verschillen.

Het begrip 'Nepalees' omvat een enorme verscheidenheid aan bevolkingsgroepen. Niemand is gewoonweg 'Nepalees': de etnische afkomst en kaste spelen een uiterst belangrijke rol bij het definiëren van het individu. Een yak-hoeder, een rijstplanter en een hoofdman hebben aanzienlijk minder gemeen dan een Fransman, Duitser en Italiaan.
Het kleurrijke mozaïek van mensen kan in twee hoofdcatagoriën worden ingedeeld: de laaglanders (de rijst-en graaneters;de hindoeïstische Indo-ariërs uit het zuiden, die in de Terai verblijven) en de hooglanders (boeddhistische Mongoolse volkeren van Tibetaanse origine, die in de hoge bergen wonen). De etnische stammen die de ruige heuvels tussen deze twee zones bewonen , vormen een mengeling hiervan – naarmate u hoger komt, worden de Tibetaanse en boeddhistiche invloeden sterker.

De Nepalese geloofsbelijdenis wordt gevormd door een complex samenstelsel van het hindoeïsme en het boeddhisme, tegen een decor van oudere animistische ( het geloof dat ook levenloze voorwerpen een ziel bezitten) gebruiken. Deze elementen worden al eeuwen met elkaar verweven, waardoor een unieke religieuze synthese is ontstaan. De Newari in de Kathmandu-vallei zijn hier een toonbeeld van. De Newari vormen een voorheen boeddhistisch volk dat vanaf de 14e eeuw onder een kastenstelsel leeft dat wordt beïnvloed door het hindoeïsme. De meeste moderne Newars zijn hindoe, maar hun pantheon omvat hindoeïstische, boeddhistische en plaatselijke godheden. Onder de Newari is het bijna onmogelijk om iemand te herkennen als hindoeïst of boeddhist. Men is hier minder geïnteresseerd in ideologie, de nadruk ligt op de uitwerking daarvan.
Religie wordt gezien om het huidige en volgende leven te verbeteren. Dit kan worden bereikt door regelmatige aanbidding en deugdzaamheid.
Het hindoeïsme is de staatsgodsdienst, en vele bekeren zich tot dit geloof om de maatschappelijke status te verhogen. Bekering houdt echter niet in dat het oude geloof daarmee verdwijnt.
De geloofsbelijdenis beperkt zich niet tot de zondag: u heeft er altijd en overal mee te maken, waarbij een hoogtepunt wordt bereikt op een van de vele festivals. Overal treft u afbeeldingen van godheden aan, in tempels, woonhuizen, op heuveltoppen, hoge passen, in heilige meren, op rotsen en bomen. Religieuze rituelen maken deel uit van het dagelijks leven. Iedere ochtend worden offergaven aangeboden aan belangrijke plaatselijke goden, gewoonlijk door vrouwen en hun dochters. In Kathmandu wordt meestal een 'vijfvoudige' offergave aangeboden. Deze bestaat uit rode sindhur-poeder, ongekookte rijst, bloesem, olielampje en wierook. Gelovigen smeren wat sindhur op een godenbeeld en brokkelen als zegen een stukje van het beeld af. Er worden klokken geluid, rituele handelingen verricht en gebeden gepreveld om welvaart. geluk, gezondheid en harmonie af te smeken om daarmee alle obstakels in het leven te voorkomen. Boeddhisten en hindoes hebben hun eigen specifieke tempels, maar het is niet ongebruikelijk om de tempel van een ander te bezoeken en het afgodsbeeld te vereren als dat van het eigen geloof.

Naast deze gebruiken zijn er ook nog de oude volksgeloven, zoals de moedergodin, de regenbrengende naga of beschermende serpenten die u aantreft bij de ingang van tempels, de offergaven die op kruispunten worden aangeboden, en de plaatselijke deuta die over elk dorpje apart waakt. Daarnaast kennen de Nepalezen de sjamanistische genezer die als bemiddelaar tussen individu en godenwereld staat en op die manier kan men het hoofd bieden aan onvriendelijke krachten die zelf niet kunnen worden onderdrukt en beoefend men tantra (beoogt fysieke energie te beheersen om langs die weg tot geestelijke verlichting te komen).